Geschreven door Joost Bleijie

In oktober 1573 sloegen de Spaanse legers hun beleg op rondom de muren van Leiden. Het doel was duidelijk: Niemand mocht de stad in of uit zodat vroeg of laat honger zou toeslaan en overgave onvermijdelijk werd.

Maar Leiden hield stand en op 3 oktober 1574 werd de stad ontzet door de Geuzen die de stad betraden met Haring en Wittebrood. Als dank voor de standvastigheid van de Leidenaren schonk Willem van Oranje, de grote inspirator achter de Nederlandse Opstand, Leiden een universiteit. De eerste universiteit van Nederland!

Naast het fenomeen universiteit kreeg Leiden ook te maken met een ander ‘fenomeen’ namelijk studenten. Sinds 1575 is deze bevolkingsgroep niet meer weg te denken uit de Sleutelstad. Leiden werd immers een Studentenstad!

De geschiedenis van de Leidse universiteit door de eeuwen heen wordt gekenmerkt door turbulentie. Tijdperken van grote bloei en de aanwezigheid van grote en beroemde hoogleraren, wisselen af met tijdperken waarin het aantal studenten op tien handen te tellen was. Beroemende hoogleraren door de geschiedenis heen zijn Scaliger (de eerste hoogleraar), Dousa en Lipsius ( beiden 16e eeuw), Grotius, Clusius en Boerhaave (allen 17e eeuw), Einstein , Kamerlingh Onnes, Lorentz en Huizinga (allen eind 19e, begin 20e eeuw). De status van de Universiteit Leiden als oudste van Nederland is ondanks tijdens van bloei en neergang echter altijd gebleven.

In de 19e eeuw kreeg het studentenleven in Leiden meer vorm. Voor 1814 bestonden er wel georganiseerde groepen studenten, maar in 1814 werd de eerste en Nederlands oudste studentensociëteit opgericht: Sociëteit Minerva. In de loop der tijd werd door een toegenomen variëteit van studenten de vraag naar andere verenigingen groter. Dit had in 1893 de oprichting van de katholieke vereniging Sanctus Augustinus (nu ‘gewoon’ Augustinus) en in 1902 het protestante SSR als gevolg. In de jaren ’50 van de 20e eeuw volgde het ongebonden Catena, waarna in 1979 Quintus als afscheiding van Augustinus als laatste ‘der grote vijf’ werd opgericht. Echter er is meer dan deze vijf. Studentenstad Leiden is bij uitstek een stad waar studenten zich in grote variëteit binden. De plaatst lijke Kamer van Verenigingen, het overkoepeld orgaan van de Leidse studentenverenigingen, kent inmiddels 23 verenigingen, waarmee het de grootste Plaatselijke Kamer van Nederland is. Christelijke verenigingen, Sportverenigingen, gezelligheidsverenigingen, er is in Leiden voor ieder wat wils. Daarnaast is er een groot aantal studieverenigingen en onafhankelijke disputen. Met recht kan dan ook gezegd worden dat Leiden niet alleen de oudste studentenstad van Nederland is, maar eveneens in de volksmond als ‘studentenhoofdstad’ van Nederland te boek staat.

En de stad? Die ligt er grotendeels nog net zo bij als tijdens het Ontzet van Leiden. Grachtjes, steegjes, hofjes en kroegjes zijn kenmerken van het rijke verleden van de stad die heden ten dage nog steeds het straatbeeld bepalen. Het is juist dit authentieke karakter dat jaarlijks veel toeristen naar de stad trekt en het is ondermeer deze gezellige uitstraling dat veel middelbare scholieren ertoe doen besluiten om in Leiden te gaan studeren. De hedendaagse student woont immers veelal in het historische centrum en vanwege het oude karakter liggen faculteit en sociëteit vaak op loopafstand van het studentenhuis. Ondanks haar aanpassingen aan de hedendaagse tijd blijft Leiden dè studentenstad bij uitstek. Een plek waar jij een prachtige studententijd gaat beleven!